คู่สมรสที่วางแผนมีบุตรด้วยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์อาจยังไม่พร้อมย้ายตัวอ่อนทันที ไม่ว่าจะต้องการพักร่างกายหลังการกระตุ้นไข่ รอรักษาโรคบางอย่าง หรือวางแผนมีบุตรคนถัดไปในอนาคต จึงมักเกิดคำถามว่า ตัวอ่อนแช่แข็งได้กี่ปี และเมื่อนำกลับมาใช้หลังผ่านไปหลายปี ตัวอ่อนจะยังมีคุณภาพเหมือนเดิมหรือไม่
ในทางวิทยาศาสตร์ ตัวอ่อนที่ผ่านกระบวนการแช่แข็งอย่างเหมาะสมสามารถเก็บรักษาได้นานหลายปี แต่ระยะเวลาที่ใช้ได้จริงยังขึ้นอยู่กับมาตรฐานห้องปฏิบัติการ เงื่อนไขของสถานพยาบาล ค่าใช้จ่าย และข้อกำหนดทางกฎหมายในแต่ละประเทศ
ตัวอ่อนแช่แข็งได้กี่ปี มีวันหมดอายุหรือไม่ ?
ตัวอ่อนแช่แข็งไม่ได้มีวันหมดอายุในลักษณะเดียวกับยาหรือผลิตภัณฑ์ทั่วไป เพราะเมื่อเก็บไว้ภายใต้อุณหภูมิที่ต่ำมาก กระบวนการทำงานและการแบ่งตัวของเซลล์จะหยุดลงชั่วคราว ตัวอ่อนจึงแทบไม่เกิดการเสื่อมสภาพตามระยะเวลาเหมือนเซลล์ที่อยู่ในสภาวะปกติ
โดยทั่วไป สถานพยาบาลหลายแห่งอาจกำหนดระยะเวลาจัดเก็บเป็นรอบ เช่น 1 ปี 5 ปี หรือ 10 ปี ก่อนให้ผู้รับบริการต่อสัญญาและชำระค่าฝากรายปี อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาดังกล่าวมักเป็นเงื่อนไขด้านการบริหารจัดการมากกว่าขีดจำกัดทางชีวภาพ
เก็บตัวอ่อนแช่แข็งนาน คุณภาพจะลดลงหรือไม่ ?
ประเด็นที่สำคัญกว่าคำถามว่าตัวอ่อนแช่แข็งได้กี่ปี คือการควบคุมอุณหภูมิและมาตรฐานของห้องปฏิบัติการ หากตัวอ่อนถูกแช่แข็งและจัดเก็บอย่างถูกต้องโดยไม่มีเหตุการณ์ที่ทำให้อุณหภูมิเปลี่ยนแปลง ระยะเวลาที่อยู่ในถังเก็บไม่ได้ทำให้ตัวอ่อนแก่ขึ้นตามอายุของผู้หญิง
ปัจจุบันนิยมใช้เทคนิค Vitrification ซึ่งเป็นการลดอุณหภูมิอย่างรวดเร็ว ช่วยลดการก่อตัวของผลึกน้ำแข็งภายในเซลล์และลดความเสียหายต่อตัวอ่อน แต่ผลลัพธ์จริงจะแตกต่างกันตามคุณภาพตัวอ่อน เทคนิคที่ใช้ และความเชี่ยวชาญของห้องปฏิบัติการ
อย่างไรก็ตาม ตัวอ่อนบางส่วนอาจไม่รอดหลังการละลาย หรืออาจมีเซลล์บางส่วนเสียหายได้ จึงไม่ควรตีความว่าตัวอ่อนแช่แข็งทุกตัวจะสามารถนำกลับมาย้ายและตั้งครรภ์ได้สำเร็จทั้งหมด
อายุของตัวอ่อนกับอายุของผู้หญิงต่างกันอย่างไร ?
เมื่อต้องประเมินโอกาสตั้งครรภ์ แพทย์จะพิจารณาอายุของผู้หญิงในวันที่เก็บไข่และสร้างตัวอ่อนเป็นหลัก ไม่ใช่อายุในวันที่นำตัวอ่อนกลับมาย้ายเพียงอย่างเดียว
ตัวอย่างเช่น หากผู้หญิงสร้างและแช่แข็งตัวอ่อนไว้ตอนอายุ 30 ปี แล้วนำกลับมาใช้ตอนอายุ 38 ปี คุณภาพด้านพันธุกรรมของตัวอ่อนจะสัมพันธ์กับอายุ 30 ปีในวันที่เก็บไข่ ตัวอ่อนไม่ได้มีอายุเพิ่มขึ้นเป็น 8 ปีระหว่างที่ถูกแช่แข็ง
อย่างไรก็ตาม อายุและสุขภาพของผู้หญิงในวันที่ย้ายตัวอ่อนยังมีผลต่อความพร้อมของมดลูก ภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ และสุขภาพโดยรวม แพทย์จึงอาจประเมินเยื่อบุโพรงมดลูก โรคประจำตัว น้ำหนักตัว และความเหมาะสมในการตั้งครรภ์ร่วมด้วย
ปัจจัยใดมีผลต่อโอกาสสำเร็จหลังละลายตัวอ่อน ?
แม้ระยะเวลาการแช่แข็งจะเป็นสิ่งที่หลายคนกังวล แต่โอกาสตั้งครรภ์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนปีที่เก็บเพียงอย่างเดียว ปัจจัยสำคัญยังครอบคลุมถึงคุณภาพและระยะการเจริญของตัวอ่อน อายุของผู้หญิงในวันที่เก็บไข่ วิธีการแช่แข็ง ประสิทธิภาพของห้องปฏิบัติการ และภาวะสุขภาพในวันที่ย้ายตัวอ่อน
ตัวอ่อนที่มีคุณภาพเหมาะสมตั้งแต่ก่อนแช่แข็งย่อมมีแนวโน้มรอดจากการละลายและพร้อมสำหรับการย้ายมากกว่า แต่เกรดตัวอ่อนเป็นเพียงหนึ่งในข้อมูลประกอบ ไม่สามารถรับประกันการฝังตัวหรือการคลอดบุตรได้
ก่อนฝากตัวอ่อนระยะยาวควรถามคลินิกเรื่องใดบ้าง ?
ผู้รับบริการควรสอบถามระยะเวลาตามสัญญา ค่าฝากรายปี ระบบติดตามอุณหภูมิ แผนสำรองเมื่อเกิดไฟฟ้าขัดข้อง และขั้นตอนติดต่อเมื่อถึงกำหนดต่ออายุ นอกจากนี้ ควรทำความเข้าใจเงื่อนไขกรณีต้องการย้ายตัวอ่อนไปยังสถานพยาบาลอื่น รวมถึงแนวทางจัดการตัวอ่อนเมื่อไม่ประสงค์ฝากต่อ
ข้อมูลติดต่อควรเป็นปัจจุบันอยู่เสมอ เพราะสถานพยาบาลอาจต้องขอการยืนยันความประสงค์หรือเอกสารความยินยอมเป็นระยะ หากขาดการติดต่อเป็นเวลานาน อาจทำให้กระบวนการต่อสัญญาหรือการดำเนินการกับตัวอ่อนมีความซับซ้อนขึ้น
ตัวอ่อนแช่แข็งเก็บได้นาน แต่ควรวางแผนตั้งแต่ต้น
คำตอบของคำถามว่าตัวอ่อนแช่แข็งได้กี่ปี คือสามารถเก็บได้นานหลายปี และในทางเทคนิคอาจคงสภาพได้นานกว่าระยะเวลาที่สถานพยาบาลกำหนด หากจัดเก็บอย่างต่อเนื่องภายใต้มาตรฐานที่เหมาะสม แต่ระยะเวลาที่อนุญาตให้ฝากจริงต้องพิจารณาจากนโยบายของสถานพยาบาล สัญญา ค่าใช้จ่าย และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
ผู้ที่กำลังวางแผนฝากตัวอ่อนจึงควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อประเมินคุณภาพตัวอ่อน โอกาสตั้งครรภ์ และช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับการนำกลับมาใช้ โดยไม่ควรตัดสินจากจำนวนปีที่แช่แข็งเพียงปัจจัยเดียว
